ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

204

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

« أمر به تعمير عين عرفات مولانا السلطان الأعظم و الخاقان الأفخم خادم الحرمين الشريفين السلطان أحمد خان ابن السلطان محمد خان أيّد اللّه سلطنته الى آخر الزّمان سنة 1025 ه . به مباشرة الفقير اليه سبحانه ، حسن باشا عفى عنه » . همچنين در سالهاى 1066 و 1083 و 1084 هجرى نيز تعميراتى صورت گرفت . نوشته‌اى را بر روى سنگ مرمرى كه در كنار جبل الرحمه در سمت راست شخص بالارونده ملاحظه كردم كه عبارت آن چنين بود : « يا محمدبسم اللّه الرحمن الرحيم ، الحمد للّه حق حمده على افضاله و الصلاة و السلام على سيّدنا محمد و آله ، أمر حضرة السلطان الأعظم و الخاقان الأفخم مولى ملوك العرب و العجم السلطان الغازى محمد خان ابن السلطان ابراهيم خان عزّ نصره أجرى عين عرفات و تعمير ابنتيها و اتصاله الى الحرم المنيف بفضله ، تعمرت سنة أربع و ثمانين و ألف 1084 من هجرة من له العزّ و الشرف على يد عمدة اعيان الدولة الحاج على اغابن مصلّى قهوجى باشا السلطان كان اللّه له و وفقه لمرضاة اللّه ( كه در آخر دو كلمه بود نتوانستم آنها را بخوانم ) » . و در سال 1089 و 1092 هجرى نيز تعميراتى در آن شد و مجددا در سال 1093 هجرى اصلاحاتى اساسى به دستور سلطان محمد خان در آن صورت پذيرفت . در اين اصلاحات آبگيرهاى معلى پاكسازى شد و به اندازهء يك قامت ، به ارتفاع آن افزوده شد و نيز در دشت نعمان سدّ بزرگى براى جلوگيرى از سيل و خراب شدن آب رودها احداث گرديد و بر بالاى قناتها موانعى به نام « خرزه » ساخته شد . تعداد اين موانع بيست عدد بود و قناتى نيز در پايين مكه بنا گرديد . اين قنات آب سيل را به بركه ماجن انتقال مىداد . در روز دوشنبه سيزدهم ربيع الأول سال 1099 ه . حدود سى ذرع از قناتهاى چشمه شكسته شد كه مهندسان به دستور شريف ، بلافاصله حاضر شده و نقاط شكسته شده را اصلاح كردند . همچنين در سال 1143 هجرى آب كليهء اين قناتها قطع شد و مردم ناگزير رو به چاههاى عسيلات و زاهر و ديگر چاهها آوردند و از آن استفاده نمودند ، ليكن پس از